Wielka Brytania i podróże do UE: nowe kontrole odcisków palców już obowiązują

Nowy system graniczny UE rusza pełną parą – odciski palców i zdjęcia mogą wydłużyć podróż.

Podróże z Wielkiej Brytanii do krajów Unii Europejskiej wchodzą w nową erę kontroli granicznych.

Od 10 kwietnia 2026 roku system Entry/Exit System (EES) ma być w pełni operacyjny na granicach strefy Schengen, choć jego wdrażanie wciąż odbywa się etapami.

Nowe przepisy oznaczają, że podróżni spoza UE – w tym obywatele Wielkiej Brytanii – będą musieli przejść dodatkowe procedury, które wcześniej nie były wymagane.

Zmiany mają zwiększyć bezpieczeństwo, ale jednocześnie pojawiają się obawy o dłuższe kolejki i utrudnienia, szczególnie w sezonie wakacyjnym.

Pierwsze doświadczenia z systemem pokazują, że teoria i praktyka mogą się różnić.

W niektórych miejscach pojawiły się już wielogodzinne opóźnienia, a eksperci ostrzegają, że to dopiero początek zmian, do których trzeba będzie się przyzwyczaić.

Czym jest system EES i kogo obejmuje

EES, czyli Entry/Exit System, to cyfrowy system rejestracji wjazdów i wyjazdów do strefy Schengen.

Obejmuje on 29 krajów europejskich, w tym popularne kierunki wakacyjne takie jak Francja, Hiszpania, Portugalia, Włochy czy Grecja.

Każdy podróżny spoza UE będzie musiał przy pierwszym przekroczeniu granicy zarejestrować swoje dane biometryczne.

System będzie stosowany w następujących państwach:

• Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Dania
• Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry
• Islandia, Włochy, Łotwa, Liechtenstein, Litwa, Luksemburg
• Malta, Holandia, Norwegia, Polska, Portugalia, Rumunia
• Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria

Jak wygląda nowa procedura na granicy

Podróżni będą musieli wykonać kilka dodatkowych kroków podczas pierwszego korzystania z systemu. Procedura obejmuje:

• zeskanowanie paszportu,
• pobranie odcisków palców,
• wykonanie zdjęcia twarzy,
• udzielenie podstawowych informacji o podróży.

Dzieci poniżej 12. roku życia nie będą musiały oddawać odcisków palców.

Na ekranach kiosków pojawią się także pytania dotyczące m.in. miejsca pobytu czy środków finansowych. W niektórych przypadkach pytania mogą być zadawane bezpośrednio przez funkcjonariuszy granicznych.

Gdzie i kiedy trzeba przejść kontrolę

Moment przejścia przez system zależy od sposobu podróży.

Osoby lecące samolotem przejdą kontrolę po przylocie do kraju docelowego. Z kolei pasażerowie podróżujący przez kanał La Manche – promem, Eurotunnelem lub pociągiem Eurostar – będą rejestrowani jeszcze przed opuszczeniem Wielkiej Brytanii.

Kolejki i problemy techniczne budzą obawy

Już pierwsze miesiące działania systemu pokazały, że mogą pojawić się trudności. Na niektórych lotniskach odnotowano wielogodzinne kolejki, a problemy techniczne utrudniały sprawne przejście kontroli.

Szczególnie głośny był przypadek Genewy, gdzie podróżni jadący na narty musieli długo czekać na odprawę. Eksperci wskazują, że każda dodatkowa minuta na osobę może znacząco wydłużyć czas oczekiwania przy dużym ruchu.

Nie wszystkie miejsca wdrażają system jednocześnie

Choć 10 kwietnia był terminem pełnego wdrożenia, w praktyce nie wszystkie punkty graniczne uruchomiły system jednocześnie.

Niektóre duże lotniska, jak w Mediolanie czy Lizbonie, nadal przygotowują się do pełnego wdrożenia. Podobnie sytuacja wygląda w Dover, gdzie część podróżnych – szczególnie kierowcy samochodów – wciąż nie korzysta jeszcze z nowego systemu i nie podano konkretnej daty zmian.

Wprowadzanie EES etapami ma ograniczyć ryzyko chaosu, choć nie eliminuje wszystkich problemów.

Zmiany w portach i na granicy z Francją

Największe zmiany widać w porcie Dover, gdzie rozbudowano infrastrukturę, odzyskując część terenu z morza. Powstała nowa strefa kontroli oddalona o około milę od terminalu promowego.

Po przejściu kontroli autokary są zamykane i dopiero wtedy kierowane na prom. Oznacza to, że formalności odbywają się jeszcze przed właściwym wejściem na pokład.

W przypadku grup szkolnych możliwe jest częściowe przeprowadzenie rejestracji wcześniej, co ma przyspieszyć odprawę na miejscu.

Rejestracja ważna przez trzy lata

Raz wprowadzone dane biometryczne będą ważne przez trzy lata. Przy kolejnych podróżach system będzie je jedynie weryfikował, co powinno skrócić procedurę.

Dodatkowo powstała aplikacja mobilna, która umożliwia wykonanie części procesu przed dotarciem na granicę, choć na razie nie jest ona szeroko używana.

Co to oznacza dla osób ze statusem osiedlenia w Wielkiej Brytanii

Nowy system EES nie obejmuje obywateli Unii Europejskiej, dlatego osoby posiadające np. polski paszport – nawet jeśli mieszkają w Wielkiej Brytanii i mają settled status lub pre-settled status – nie będą musiały przechodzić tej procedury.

W ich przypadku nadal obowiązują dotychczasowe zasady wjazdu do krajów UE, bez konieczności rejestracji danych biometrycznych w systemie.

Nie oznacza to jednak, że zmiany pozostaną dla nich całkowicie bez znaczenia. Wprowadzenie nowych kontroli dla obywateli państw trzecich, w tym Brytyjczyków, może wydłużyć czas odpraw na granicach.

Kolejny krok: system ETIAS już w drodze

EES to dopiero początek zmian. Unia Europejska planuje uruchomienie kolejnego systemu – ETIAS (European Travel Information and Authorisation System).

Będzie to elektroniczne zezwolenie na podróż dla osób spoza UE, które nie potrzebują wizy, w tym mieszkańców Wielkiej Brytanii.

Wnioski będzie można składać online, a koszt wyniesie €20 (około £17,47). Zezwolenie ma być ważne przez trzy lata, choć osoby poniżej 18. i powyżej 70. roku życia będą zwolnione z opłaty.

Start systemu ETIAS planowany jest na koniec 2026 roku, ale dokładna data nie została jeszcze potwierdzona.