Rekordowa nadwyżka w Wielkiej Brytanii, a wielu mieszkańców wciąż odczuwa kryzys. Skąd ten paradoks?

Styczniowa nadwyżka £30,4 mld to najlepszy wynik od 1993 r., ale nie oznacza końca problemów brytyjskich gospodarstw domowych.

W styczniu 2026 roku brytyjskie finanse publiczne odnotowały historyczny moment.

Rząd uzyskał nadwyżkę budżetową w wysokości 30,4 mld funtów, najwyższą od rozpoczęcia prowadzenia porównywalnych statystyk w 1993 roku.

Dane opublikowane przez Office for National Statistics pokazują wynik niemal dwukrotnie wyższy niż rok wcześniej.

Na pierwszy rzut oka może to sugerować, że sytuacja gospodarcza kraju wyraźnie się poprawia.

Jednak dla wielu mieszkańców Wielkiej Brytanii codzienność wciąż oznacza rosnące rachunki, drogie kredyty i presję kosztów życia. Jak to możliwe, że budżet notuje rekord, a nastroje pozostają tak ostrożne?

Dlaczego styczeń zawsze wygląda lepiej w statystykach

To właśnie wtedy do budżetu trafiają duże płatności z tytułu samoopodatkowania (self-assessment), które znacząco podnoszą wpływy podatkowe.

To one pozwoliły osiągnąć nadwyżkę znacznie wyższą niż prognozowane przez analityków 23,8 mld funtów.

Warto jednak podkreślić, że pojedynczy miesiąc nie odzwierciedla całego obrazu finansów państwa.

W okresie dziesięciu miesięcy do stycznia rząd nadal musiał pożyczyć 112,1 mld funtów, choć było to o 11,5 proc. mniej niż rok wcześniej.

Podatki rosną szybciej niż dochody wielu rodzin

Dochody z podatku od zysków kapitałowych sięgnęły niemal 17 mld funtów, co oznacza wzrost o 69 proc. rok do roku.

Ekonomiści zwracają uwagę, że istotną rolę odegrało zamrożenie progów podatkowych, przez co wraz ze wzrostem wynagrodzeń coraz więcej osób wpada do wyższych stawek podatkowych.

To oznacza, że poprawa stanu budżetu w dużej mierze wynika z wyższych obciążeń fiskalnych.

Dla wielu gospodarstw domowych przekłada się to na mniejszą ilość pieniędzy „na rękę”, mimo nominalnych podwyżek płac.

Gospodarka rośnie wolno, a presja kosztów nie znika

W 2025 roku gospodarka wzrosła o 1,3 proc., a prognozy na 2026 rok sugerują wzrost niewiele przekraczający 1 proc.

Jednocześnie bezrobocie osiągnęło najwyższy poziom od pięciu lat, a wzrost wynagrodzeń wyhamował. Inflacja pozostaje powyżej celu Banku Anglii wynoszącego 2 proc., co nadal wpływa na ceny żywności, energii i usług.

ONS wskazał również, że jednym z czynników poprawiających styczniowe finanse były niższe koszty obsługi długu publicznego.

Nie oznacza to jednak, że problem zadłużenia zniknął. Wciąż znaczna część wydatków państwa przeznaczana jest na odsetki od wcześniejszych pożyczek.

Nadwyżka nie oznacza końca trudnych decyzji

Jej zasady fiskalne zakładają finansowanie bieżących wydatków z podatków oraz ograniczenie zadłużania wyłącznie do inwestycji infrastrukturalnych.

Choć styczniowa nadwyżka daje rządowi argument polityczny przed wiosennym wystąpieniem, eksperci podkreślają, że finanse publiczne są nadal „delikatnie wyważone”.

Dlatego możliwe jest jednoczesne istnienie rekordowej nadwyżki w statystykach i poczucia finansowego napięcia w społeczeństwie.

To różnica między księgowym bilansem państwa a realną sytuacją milionów mieszkańców.