Wielka Brytania wróci do UE? Były szef Rady Europejskiej mówi o warunkach rozmów

Europa jest gotowa rozmawiać o odwróceniu brexitu — ocenia Charles Michel. Najpierw jednak Wielka Brytania musi jasno określić swoje oczekiwania.

Debata o przyszłości Wielkiej Brytanii poza Unią Europejską nabiera tempa.

Wypowiedzi premiera Andy’ego Burnhama otworzyły dyskusję o rozwiązaniach, które wcześniej pozostawały poza politycznym planem Londynu.

Charles Michel, były przewodniczący Rady Europejskiej, uważa, że ewentualna brytyjska propozycja spotkałaby się w Europie z gotowością do rozmów.

Zastrzega jednak, że dobra wola nie oznacza zgody na każde żądanie ani rezygnacji z zasad chroniących wspólny rynek.

W wywiadzie dla „The i Paper”, przeprowadzonym w Brukseli, Michel przekonywał, że Unia mogłaby rozpatrzyć stanowisko Wielkiej Brytanii „w dobrej wierze i z dobrymi intencjami”.

Warunkiem jest wcześniejsze wyjaśnienie przez Londyn, jakiej relacji z europejską wspólnotą rzeczywiście oczekuje.

To ocena polityka, który obserwował brexit z bliska. Gdy Brytyjczycy głosowali w referendum w 2016 roku, Michel był premierem Belgii, a później jako przewodniczący Rady Europejskiej uczestniczył w rozmowach z przywódcami Wielkiej Brytanii i państw UE.

Londyn musi najpierw zdecydować, czego chce

Jego zdaniem wypowiedzi Burnhama rozpoczynają przede wszystkim wewnętrzną brytyjską debatę, której wyniku Europa nie powinna z góry zakładać.

„To początek debaty w Wielkiej Brytanii” — powiedział były przewodniczący Rady Europejskiej.

Dalsze zbliżenie z Unią nie musi przy tym oznaczać ponownego członkostwa. Wielka Brytania mogłaby zdecydować się na pozostanie poza wspólnotą i jednoczesne pogłębienie współpracy, jeśli taki kierunek wybraliby Brytyjczycy.

Jego wypowiedzi padły po tym, jak Burnham stwierdził, że wyjście z Unii przyniosło Wielkiej Brytanii „więcej szkody niż pożytku”. W przemówieniu na konferencji Partii Pracy premier obarczył brexit odpowiedzialnością za utratę kontroli nad gospodarką i imigracją oraz zapowiedział przedstawienie jeszcze w tym roku różnych wariantów bliższych relacji z UE.

Takie stanowisko oznacza odejście od podejścia Keira Starmera. Poprzedni premier opowiadał się za naprawą stosunków z Brukselą, ale wykluczał powrót do Unii, jednolitego rynku i unii celnej.

„The i Paper” wskazuje również na rosnące rozczarowanie skutkami brexitu i sondaże pokazujące przewagę zwolenników ponownego członkostwa.

Jednolity rynek pozostaje granicą ustępstw

Przestrzegł przed tworzeniem wrażenia, że rozwiązania odrzucane w przeszłości nagle staną się dopuszczalne. Szczególnie stanowczo odniósł się do ochrony jednolitego rynku.

„Nie możemy zaakceptować niczego, co osłabiłoby integralność jednolitego rynku” — podkreślił.

Według Michela Wielka Brytania mogłaby zgłosić chęć powrotu, uzależniając ją od określonych warunków. Część takich oczekiwań mogłaby jednak okazać się niemożliwa do przyjęcia przez państwa członkowskie, podczas gdy inne mogłyby stać się przedmiotem negocjacji.

Dlatego pytania o euro, strefę Schengen czy specjalne rozwiązania dla Wielkiej Brytanii nie powinny wyprzedzać podstawowej decyzji Londynu. Najpierw Brytyjczycy musieliby ustalić, do czego chcą dążyć, a dopiero później można byłoby rozmawiać o szczegółach.

Niepewność na świecie sprzyja bliższym relacjom

Przez dziesięciolecia Wielka Brytania i państwa Unii postrzegały sojusz transatlantycki jako trwały fundament swojego bezpieczeństwa i wpływów. Niepewność dotycząca przyszłości tej relacji skłania dziś Europejczyków do rozwijania własnych zdolności i szukania bliższej współpracy.

„Świat staje się coraz bardziej wielobiegunowy” — ocenił Michel.

Jego zdaniem w Wielkiej Brytanii pojawia się przekonanie, że ściślejsze związki z Europą pomogłyby zwiększyć międzynarodowe znaczenie kraju. Działanie w ramach większej wspólnoty postrzega jako sposób na wzmocnienie brytyjskiego wpływu w coraz mniej przewidywalnym otoczeniu.

W tym samym kontekście Michel mówił o zainteresowaniu Kanady bliższymi relacjami z Europą. Odniósł się przy tym do przywołanej przez „The i Paper” ubiegłomiesięcznej zapowiedzi unijnego „członkostwa stowarzyszonego”, łącząc ją z poszukiwaniem partnerów podzielających zasady dotyczące handlu, bezpieczeństwa, współpracy wielostronnej i ochrony klimatu.

Decyzja należy do brytyjskich wyborców

Także sposób zatwierdzenia ewentualnej zmiany byłby sprawą Wielkiej Brytanii, z uwzględnieniem jej instytucji i realiów politycznych. Michel nie wskazał jednej wymaganej drogi podjęcia takiej decyzji.

Zapytany o ryzyko, że przyszły rząd konserwatystów lub Reform odwróciłby porozumienie, odpowiedział: „To polityka i demokracja”. Jak zaznaczył, Unia nie domagałaby się gwarancji wykluczających zmianę stanowiska przez kolejny brytyjski rząd.