Księżyc zasłoni niemal całe Słońce nad Wielką Brytanią

W środę w Wielkiej Brytanii Księżyc zasłoni nawet 95% tarczy Słońca. To ostatnia taka okazja na Wyspach aż do 2081 roku.

Mieszkańcy Wielkiej Brytanii będą mogli w środę wieczorem obserwować jedno z najbardziej niezwykłych zjawisk astronomicznych ostatnich dekad. Po raz pierwszy w tym stuleciu z terenu całego kraju widoczne będzie niemal całkowite zaćmienie Słońca.

W zależności od miejsca Księżyc przesłoni około 88–95% tarczy słonecznej. Najlepsze warunki pod względem stopnia zaćmienia będą na zachodzie kraju, ale astronomowie podkreślają, że różnice pomiędzy większością brytyjskich miast nie będą duże.

Dużo może natomiast zależeć od pogody i tego, czy zachodni horyzont pozostanie wolny od chmur. Zjawisko rozpocznie się po godz. 18:00, a jego maksimum nastąpi mniej więcej godzinę później.

Dla mieszkańców Wielkiej Brytanii i Irlandii będzie to pierwsze zaćmienie o tak dużej skali od 1999 roku. Kolejna podobna okazja ma pojawić się dopiero w 2081 roku.

Gdzie w Wielkiej Brytanii zaćmienie Słońca będzie najlepiej widoczne?

W Cardiff będzie to 93,2%, natomiast w Belfaście 93,1%. W Manchesterze mieszkańcy zobaczą Słońce zasłonięte w 91,9%, a w Londynie w 91,4%.

Nieco mniejsze wartości prognozowane są na północy i wschodzie. W Edynburgu będzie to 90,7%, w Newcastle 90,2%, a najmniejszy stopień zakrycia przewidywany jest na Szetlandach – 88%.

Astronom Jess Lee z Royal Observatory Greenwich zaznacza jednak, że różnice te są stosunkowo niewielkie i we wszystkich tych miejscach zaćmienie „nadal będzie imponującym widokiem”.

Dobrym miejscem do obserwacji może być wzniesienie z niezasłoniętym widokiem w kierunku zachodnim. W Londynie Lee wskazała między innymi Parliament Hill, Alexandra Palace i Primrose Hill, a także miejsca na dachach budynków.

Pogoda może zdecydować, kto zobaczy najlepszy spektakl

Tom Morgan, meteorolog Met Office, zaznaczył, że jest jeszcze za wcześnie na całkowicie pewną prognozę. Dodał jednak, że „biorąc pod uwagę lato, jakie mieliśmy, duża część Wielkiej Brytanii będzie miała rozsądne warunki do obserwacji”.

Obecnie większe ryzyko gęstego zachmurzenia i deszczu występuje w Szkocji oraz Irlandii Północnej. Najbardziej bezchmurne niebo spodziewane jest natomiast na południu i wschodzie Wielkiej Brytanii.

To oznacza, że miejsca z największym procentowym zakryciem Słońca niekoniecznie zapewnią najlepszy rzeczywisty widok. Morgan ocenił, że dla wielu osób będzie to „dość spektakularne i rzadkie wydarzenie”.

„Jestem gotowa wskoczyć do pociągu jadącego na północ, południe, wschód lub zachód, żeby znaleźć trochę bezchmurnego nieba” – powiedziała.

Warto wcześniej sprawdzić miejsce obserwacji

Heymans zaleca przeprowadzenie wcześniej swoistej próby generalnej. Wystarczy kilka dni przed zaćmieniem udać się w planowane miejsce obserwacji o podobnej porze.

„Jeśli o 19:30 nie widzisz Słońca z miejsca, z którego planujesz obserwować, ponieważ widok zasłania wzgórze albo dom, powinieneś znaleźć inną lokalizację na właściwe wydarzenie” – wyjaśniła.

O której godzinie rozpocznie się zaćmienie Słońca?

W Edynburgu i Glasgow początek przewidywany jest około godz. 18:08, w Belfaście o 18:10, a w Manchesterze i Liverpoolu około 18:13. W Birmingham zjawisko rozpocznie się około 18:15.

Podczas zaćmienia można zauważyć nie tylko zmieniający się wygląd Słońca. Crowther zwraca uwagę, że otoczenie może stać się niezwykle ciche, ponieważ zwierzęta reagują na nagłe zmniejszenie ilości światła.

„Zwierzęta myślą, że jest noc, ponieważ robi się ciemniej, co daje poczucie spokoju. A potem następuje przebudzenie, gdy ponownie robi się jasno, ptaki myślą, że jest świt, więc może pojawić się poranny śpiew ptaków” – powiedziała.

Na Słońce nie wolno patrzeć bez odpowiedniej ochrony

Promieniowanie słoneczne nadal może jednak docierać do siatkówki i ją uszkodzić. Co szczególnie niebezpieczne, takie uszkodzenie może nie powodować bólu, dlatego osoba obserwująca zaćmienie może początkowo nawet nie zdawać sobie sprawy z problemu.

Po całkowitym zaćmieniu Słońca w 1999 roku Royal College of Ophthalmologists odnotował około 70 przypadków osób, które doświadczyły problemów ze wzrokiem po obserwowaniu zjawiska.

UK Health Security Agency wskazuje dwie bezpieczne metody: korzystanie ze specjalistycznych osłon przeznaczonych do obserwacji zaćmień albo obserwację pośrednią.

Okulary do zaćmienia lub ręczne osłony przeciwsłoneczne powinny pochodzić od wiarygodnego sprzedawcy i posiadać specjalne filtry spełniające międzynarodową normę bezpieczeństwa ISO 12312-2:2015(E). Nie mogą mieć zarysowań, rozdarć ani innych uszkodzeń.

Alternatywą są metody pośrednie. Obraz Słońca można na przykład rzutować na biały papier przez durszlak albo obserwować światło przechodzące przez szczeliny pomiędzy liśćmi drzew.

Można również wykonać niewielki otwór w jednym arkuszu kartonu i rzutować obraz Słońca na drugi. Dzięki temu samo zaćmienie da się obserwować bez konieczności patrzenia bezpośrednio w stronę Słońca.

Crowther przyznaje, że dla wielu osób obserwacja takiego zjawiska wywołuje poczucie zachwytu. „Może ono umieścić ogromną skalę Układu Słonecznego w pewnej perspektywie” – powiedziała.