Wielka Brytania przyznała im status pobytowy po brexicie. Po latach Home Office uznało część decyzji za błędne. Sprawa trafiła do sądu.

Po brexicie otrzymali od brytyjskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Home Office) potwierdzenie, że mogą zostać w Wielkiej Brytanii.

Na podstawie tych decyzji układali sobie życie w kraju. Po latach część z nich dostała zawiadomienia, że przyznanie im statusu było „błędem”.

Organizacja the3million złożyła w piątek pozew do brytyjskiego High Court, kwestionując sposób, w jaki urząd pozbawiał ich praw - podaje The Guardian.

Sprawa dotyczy blisko 1500 obywateli Unii Europejskiej, którym Home Office odebrało część lub całość praw po zakwestionowaniu przyznanego wcześniej tymczasowego statusu pobytowego, czyli pre-settled status.

Według the3million urząd naruszył umowę o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE, ponieważ podejmował te decyzje bez przewidzianych w niej gwarancji proceduralnych.

Spór dotyczy prawa do odwołania od decyzji Home Office

Organizacja wskazuje na dwie kwestie. Pierwszą jest prawo do odwołania, a drugą ocena proporcjonalności decyzji. Taka ocena miałaby uwzględniać sytuację konkretnej osoby, w tym to, że przez lata mieszkała i pracowała w Wielkiej Brytanii, polegając na decyzji brytyjskiego urzędu.

„Home Office stawia sprawę na głowie. Odmawia ludziom gwarancji przewidzianych w umowie o wystąpieniu z UE, czyli rzetelnej oceny ich sprawy i prawa do odwołania, ponieważ twierdzi, że umowa ich »oczywiście« nie obejmuje. To tak, jakby powiedzieć, że komuś nie potrzeba procesu, bo jest »oczywiście« winny” – powiedziała Monique Hawkins, pełniąca obowiązki dyrektorki the3million.

Wśród osób, których sprawy ujawniono, jest 33-letni inżynier z obywatelstwem brazylijskim i włoskim. Mieszka w Londynie od 2018 roku. Początkowo usłyszał od urzędu, że nie powinien mieć stałego statusu pobytowego, czyli settled status. Sam mógł zostać w Wielkiej Brytanii, ale jego brazylijska żona miała stracić prawo do pozostania w kraju. Po zgłoszeniu zastrzeżeń decyzję w ostatnich tygodniach zmieniono.

Do the3million zwróciła się także obywatelka UE, która pracuje w brytyjskiej publicznej służbie zdrowia (NHS) i robi doktorat ze stomatologii. Jak powiedziała, zawiadomienie z Home Office „wywróciło jej życie do góry nogami”.

Home Office zmieniło podejście do osób z włoskim obywatelstwem

Część spraw dotyczyła osób pochodzących z Brazylii, które mają włoskich rodziców lub dziadków. Ich obywatelstwo wynika z zasady jure sanguinis, czyli nabycia obywatelstwa przez pochodzenie.

Home Office informowało niektóre z tych osób, że przyznało im status przez pomyłkę, ponieważ przy składaniu wniosku zadeklarowały włoskie obywatelstwo, ale nie przedstawiły włoskiego paszportu.

Niektórzy tłumaczyli, że w czasie pandemii koronawirusa nie mogli uzyskać paszportu z powodu zamknięcia urzędów. W październiku 2026 roku Home Office zaakceptowało, że jeśli dana osoba udokumentuje włoskie obywatelstwo oraz wykaże, że przysługuje jej ono na podstawie zasady jure sanguinis, urząd uzna ją za obywatela Włoch od urodzenia.

Według Hawkins ta zmiana pokazuje, że Home Office potrafi skorygować swoje podejście, gdy na jaw wychodzą błędy. Dodała, że the3million zabiegało o zmianę zasad postępowania od początku 2025 roku.

Wnioskodawcy nie zawsze wiedzieli, na jakiej podstawie przyznano im status

Prawnicy the3million zwracają uwagę, że brytyjski program pobytowy dla obywateli UE, czyli EU Settlement Scheme, pod pewnymi względami wykraczał poza minimalne wymogi umowy brexitowej. Przy rozpatrywaniu wniosków urzędnicy mogli elastycznie podchodzić do przedstawianych dowodów, a w części spraw mieli też swobodę przy podejmowaniu decyzji.

Zdaniem organizacji osoby, które otrzymały status, często nie miały jak ustalić, czy przyznano go na podstawie umowy brexitowej, brytyjskich przepisów krajowych, czy dlatego, że urzędnik zaakceptował przedstawione dowody lub skorzystał z przysługującej mu swobody. Tym samym, jak argumentują prawnicy, zainteresowanym trudno było ocenić, czy pierwotna decyzja rzeczywiście była błędna.

The3million wnosi o uznanie kwestionowanej polityki za niezgodną z umową o wystąpieniu z UE lub z brytyjskim prawem zwyczajowym. Organizacja chce również, by sąd nakazał usunięcie zakwestionowanych fragmentów z opublikowanych wytycznych Home Office.

Wcześniejszy spór o pre-settled status zakończył się wyrokiem przeciwko Home Office

W 2022 roku działania ministerstwa zaskarżył Independent Monitoring Authority (IMA), ustawowy organ nadzorujący przestrzeganie praw obywateli objętych umową brexitową. W tamtej sprawie, również wspieranej przez the3million, chodziło o obowiązek ponownego złożenia wniosku o status pobytowy pod groźbą utraty praw po wygaśnięciu pre-settled status.

IMA argumentował, że takie zasady narażały obywateli UE między innymi na utratę prawa do pracy lub wynajęcia mieszkania. High Court przyznał rację organowi nadzorczemu i uznał warunki stawiane przez Home Office za niezgodne z prawem.

Rzecznik Home Office odmówił komentarza w sprawie nowego pozwu, powołując się na trwające postępowanie sądowe.

 
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca! Zachęcamy do odwiedzenia naszego Facebooka, Twittera i YouTube. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.

Czytaj następny artykuł: Strzelanina w Polsce. Podejrzany zmarł w szpitalu, potwierdzono śmierć dziewięciu osób